DOANH NGHIỆP LẠNG SƠN MUỐN VƯƠN XA: PHẢI ĐỔI MỚI TƯ DUY, NÂNG TẦM QUẢN TRỊ VÀ TĂNG CƯỜNG LIÊN KẾT

Góc nhìn của ông Trần Thế Kiên – Phó chủ tịch Hội doanh nhân tỉnh Lạng Sơn, người trực tiếp điều hành doanh nghiệp và tham gia hoạt động Hội Doanh nhân trẻ.

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, cạnh tranh thị trường và yêu cầu phát triển bền vững, doanh nghiệp địa phương đang đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức. Với Lạng Sơn, địa phương có lợi thế về kinh tế cửa khẩu, thương mại, logistics, du lịch và các sản phẩm đặc trưng, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để doanh nghiệp duy trì hoạt động, mà quan trọng hơn là làm thế nào để doanh nghiệp phát triển có quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế.

Từ thực tiễn điều hành doanh nghiệp và tham gia kết nối cộng đồng doanh nhân, tôi cho rằng muốn doanh nghiệp Lạng Sơn phát triển mạnh hơn, cần bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và hình thành những mối liên kết đủ mạnh để mở rộng thị trường.

Từ kinh doanh dựa vào kinh nghiệm đến quản trị chuyên nghiệp

Nhìn lại những năm gần đây, có thể thấy tư duy kinh doanh của nhiều doanh nghiệp địa phương đã có những chuyển biến tích cực. Nếu trước đây, doanh nghiệp thường tập trung vào duy trì hoạt động, bán được hàng và tạo việc làm, thì ngày nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp quan tâm đến xây dựng thương hiệu, quản trị tài chính, phát triển nhân lực, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường.

Sự thay đổi này là cần thiết, bởi trong môi trường kinh doanh hiện đại, kinh nghiệm vẫn rất quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn cho hệ thống quản trị chuyên nghiệp. Một doanh nghiệp có thể phát triển tốt trong giai đoạn đầu nhờ sự năng động của người chủ, các mối quan hệ và sự am hiểu thị trường. Tuy nhiên, khi quy mô tăng lên, nếu mọi hoạt động vẫn phụ thuộc vào một cá nhân, thiếu quy trình, thiếu dữ liệu và thiếu đội ngũ quản lý đủ năng lực, doanh nghiệp sẽ khó duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi không có nghĩa là phải đầu tư lớn ngay lập tức. Điều quan trọng là bắt đầu từ những việc thiết thực: quản lý dòng tiền chặt chẽ hơn, chuẩn hóa quy trình bán hàng, xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả công việc, nâng cao chất lượng dịch vụ và từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý.

Thế hệ doanh nhân trẻ hiện nay có lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, thông tin và các mô hình kinh doanh mới. Nếu kết hợp được tinh thần đổi mới của thế hệ trẻ với kinh nghiệm, sự bền bỉ và những giá trị đã được kiểm chứng của thế hệ đi trước, cộng đồng doanh nghiệp địa phương sẽ có thêm động lực phát triển.

Vì sao nhiều doanh nghiệp vẫn khó phát triển lên quy mô lớn?

Theo ông Trần Thế Kiên phó chủ tịch Hội Doanh Nhân trẻ tỉnh Lạng Sơn-  vốn là một trong những khó khăn của doanh nghiệp, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Vấn đề cốt lõi nằm ở khả năng tổ chức và quản trị tăng trưởng.

Thực tế, có những doanh nghiệp có sản phẩm tốt, có khách hàng và có cơ hội phát triển nhưng vẫn chưa thể mở rộng quy mô tương xứng. Nguyên nhân có thể đến từ thị trường còn hẹp, năng lực quản trị tài chính hạn chế, thiếu nhân lực chuyên môn, hệ thống phân phối chưa đủ mạnh hoặc chưa xây dựng được chiến lược phát triển dài hạn.

Một số doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào người chủ trong các quyết định quan trọng. Khi quy mô tăng lên, khối lượng công việc và mức độ phức tạp của hoạt động kinh doanh cũng tăng theo. Nếu hệ thống quản trị, nhân lực và công nghệ không phát triển tương ứng, doanh nghiệp dễ gặp khó khăn trong kiểm soát chi phí, công nợ, hàng tồn kho, chất lượng dịch vụ và rủi ro kinh doanh.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp địa phương có quy mô nhỏ, năng lực tài chính còn hạn chế nên khó đầu tư đồng bộ cho thương hiệu, nghiên cứu thị trường, công nghệ và hệ thống phân phối. Việc tiếp cận thị trường mới cũng đòi hỏi nguồn lực, thông tin và khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản phẩm và tiến độ cung ứng.

Vì vậy, theo tôi, không nên chỉ nhìn bài toán phát triển doanh nghiệp dưới góc độ thiếu vốn. Vốn giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để phát triển, nhưng năng lực quản trị mới quyết định nguồn lực đó được sử dụng hiệu quả đến đâu.

Doanh nghiệp muốn lớn lên cần đồng thời củng cố nền tảng tài chính, nâng cao chất lượng nhân lực, minh bạch hoạt động quản trị, ứng dụng công nghệ và xây dựng thị trường ổn định. Việc mở rộng quy mô cũng phải phù hợp với năng lực thực tế, tránh chạy theo doanh thu mà bỏ qua hiệu quả, dòng tiền và khả năng kiểm soát rủi ro.

Ở góc độ chính sách, tôi cho rằng cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, vốn và các chương trình hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của Nhà nước chỉ phát huy hiệu quả cao nhất khi doanh nghiệp chủ động đổi mới, nâng cao năng lực nội tại và sẵn sàng thay đổi.

Hội Doanh nhân trẻ cần tạo ra giá trị kinh tế thực chất cho hội viên

Với vai trò là người tham gia hoạt động Hội Doanh nhân trẻ, tôi cho rằng tổ chức Hội cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động theo hướng thực chất, lấy hiệu quả hỗ trợ hội viên và đóng góp cho cộng đồng doanh nghiệp làm thước đo.

Giao lưu, gặp gỡ và xây dựng quan hệ là những hoạt động cần thiết. Tuy nhiên, giá trị lâu dài của tổ chức Hội phải được thể hiện ở những cơ hội hợp tác được hình thành, những khó khăn được tháo gỡ, những thị trường được mở rộng và những năng lực mới mà hội viên có được.

Theo tôi, trong thời gian tới, Hội Doanh nhân trẻ Lạng Sơn cần ưu tiên ba nhóm hoạt động.

Thứ nhất, kết nối thị trường và chuỗi giá trị. Hội cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp gặp gỡ, tìm kiếm đối tác, giới thiệu sản phẩm và dịch vụ, kết nối với các nhà phân phối, hệ thống bán lẻ, doanh nghiệp logistics và các kênh thương mại điện tử. Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu cơ hội, hoạt động kết nối cần hướng đến khả năng hình thành hợp đồng, đơn hàng và quan hệ hợp tác lâu dài.

Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sản phẩm đặc trưng của Lạng Sơn, việc kết nối với các hệ thống phân phối ngoài tỉnh, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và những kênh tiêu thụ phù hợp sẽ góp phần mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Thứ hai, nâng cao năng lực quản trị cho hội viên. Hội có thể phát huy thế mạnh của chính cộng đồng doanh nhân thông qua các chương trình chia sẻ kinh nghiệm thực tế về quản trị tài chính, quản lý nhân sự, marketing, xây dựng thương hiệu, chuyển đổi số và phát triển thị trường.

Những nội dung này cần xuất phát từ vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải, có ví dụ thực tiễn và hướng dẫn khả năng áp dụng. Doanh nghiệp nhỏ không phải lúc nào cũng cần những mô hình quản trị phức tạp; điều họ cần là những giải pháp phù hợp với quy mô, nguồn lực và giai đoạn phát triển của mình.

Thứ ba, tăng cường vai trò đại diện và đối thoại chính sách. Hội cần tiếp tục tập hợp những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị chính đáng của hội viên, từ thủ tục hành chính, tiếp cận nguồn lực đến mặt bằng kinh doanh, logistics và xúc tiến thương mại. Trên cơ sở đó, Hội phối hợp với các cơ quan quản lý tổ chức đối thoại, đề xuất giải pháp và theo dõi kết quả xử lý.

Để các hoạt động thực sự hiệu quả, cần xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể, chẳng hạn số doanh nghiệp được kết nối, số chương trình hỗ trợ được triển khai, số cơ hội hợp tác hình thành và mức độ hài lòng của hội viên. Cách làm này giúp tổ chức Hội chuyển từ việc đánh giá chủ yếu bằng số lượng hoạt động sang đánh giá bằng giá trị thực tế mang lại.

Tôi mong muốn Hội Doanh nhân trẻ Lạng Sơn không chỉ là nơi tập hợp những doanh nhân có chung tinh thần khởi nghiệp, mà còn là một mạng lưới hợp tác tin cậy, nơi các doanh nghiệp có thể tìm thấy đối tác, chia sẻ nguồn lực, học hỏi kinh nghiệm và cùng nhau phát triển.

Một thay đổi cần ưu tiên: Nâng cao năng lực nội tại, mở rộng không gian phát triển

Nếu được lựa chọn một thay đổi cần ưu tiên để doanh nghiệp Lạng Sơn phát triển tốt hơn, tôi lựa chọn nâng cao năng lực quản trị và tư duy phát triển thị trường của doanh nghiệp.

Lạng Sơn có những lợi thế riêng về vị trí địa lý, kinh tế cửa khẩu, thương mại, logistics, du lịch và sản phẩm bản địa. Tuy nhiên, lợi thế địa lý hay tài nguyên tự nhiên không tự động chuyển thành lợi thế cạnh tranh. Muốn khai thác hiệu quả những tiềm năng đó, doanh nghiệp phải có năng lực tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ, xây dựng thương hiệu, quản trị chất lượng và tiếp cận thị trường.

Đối với các doanh nghiệp thương mại và phân phối, điều này đòi hỏi phải nâng cao năng lực quản lý hệ thống bán hàng, dữ liệu khách hàng, hàng tồn kho, dòng tiền và chất lượng dịch vụ. Đối với doanh nghiệp sản xuất, cần chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn. Đối với lĩnh vực du lịch, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu, cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp để hình thành sản phẩm, dịch vụ và chuỗi giá trị có sức cạnh tranh.

Chuyển đổi số cũng cần được nhìn nhận như một công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh, chứ không chỉ là việc sử dụng phần mềm hay đưa thông tin lên môi trường trực tuyến. Điều quan trọng là công nghệ phải giúp doanh nghiệp quản lý tốt hơn, giảm chi phí, hiểu khách hàng hơn, ra quyết định nhanh hơn và tiếp cận được thị trường rộng hơn.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò kiến tạo của Nhà nước có ý nghĩa rất quan trọng. Tôi mong muốn môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện theo hướng minh bạch, thuận lợi và dễ dự đoán; các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp được thiết kế sát với nhu cầu thực tế; hoạt động đào tạo, xúc tiến thương mại, chuyển đổi số và kết nối đầu tư được triển khai có trọng tâm, tránh dàn trải.

Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có hệ thống phân phối và kinh nghiệm thị trường tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và cơ sở sản xuất địa phương. Thông qua liên kết, doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận thêm kiến thức, tiêu chuẩn, công nghệ và thị trường; trong khi các doanh nghiệp đầu mối có thêm nguồn cung và cơ hội phát triển chuỗi giá trị.

Ômng Kiên  cho rằng phát triển doanh nghiệp địa phương không nhất thiết là tất cả doanh nghiệp đều phải trở thành doanh nghiệp lớn. Điều quan trọng là mỗi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh, hoạt động hiệu quả, tạo việc làm ổn định và có khả năng phát triển bền vững; đồng thời, các doanh nghiệp cần biết liên kết để hình thành sức mạnh chung của nền kinh tế địa phương.

Phát triển doanh nghiệp là hành trình cùng thay đổi

Từ thực tiễn hoạt động kinh doanh, tôi nhận thấy doanh nghiệp muốn phát triển phải bắt đầu từ sự chủ động thay đổi của chính mình. Không thể chỉ chờ thị trường thuận lợi, chờ nguồn vốn hay chờ chính sách hỗ trợ. Doanh nghiệp phải chủ động học hỏi, đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng sản phẩm, giữ chữ tín với khách hàng và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Về phía các tổ chức đại diện doanh nghiệp, cần tạo ra môi trường kết nối hiệu quả, thúc đẩy chia sẻ tri thức và hỗ trợ hội viên giải quyết những vấn đề thiết thực. Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, đồng hành cùng doanh nghiệp và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Tôi tin rằng, khi doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt hơn, thị trường được mở rộng hơn và các mối liên kết được củng cố, những lợi thế của Lạng Sơn sẽ có thêm điều kiện để chuyển hóa thành giá trị kinh tế cụ thể.

Muốn doanh nghiệp Lạng Sơn vươn xa, cần chuyển từ tư duy bán được hàng sang tư duy xây dựng thị trường; từ quản lý dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị chuyên nghiệp; từ phát triển đơn lẻ sang liên kết để cùng đi xa hơn. Đây không chỉ là yêu cầu của từng doanh nghiệp, mà còn là định hướng quan trọng để xây dựng cộng đồng doanh nghiệp Lạng Sơn năng động, có sức cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.